برای پژوهش و توسعه
  بازگشت به ژورنال
جستارهای باستان‌شناسی ایران پیش از اسلام
مطالعه تطبیقی کتیبه های بجای مانده از دوره هخامنشیان و ساسانیان از دریچه مطالعات آماری


نویسندگان

شهین فارابی
نرگس حسينيون

sh_farabi@yahoo.com    دانشگاه پیام نور مرکز مشهد
Mails.students@gmail.com    دانشگاه پيام نور مركز مشهد


0 دانلودها

چکیده

چکیده: کتیبه ها به عنوان نخستین شکل مکتوب تاریخ نگاری، نقش مهمی در روشن نمودن بسیاری از مجهولات تاریخی دارند. بررسی این آثار از زوایای مختلف، می‌تواند دریچه‌هایی فراسوی تاریخ، تمدن، و فرهنگ بر دیدگان پژوهندگان معاصر بگشاید. نظر به اين كه دو سلسله هخامنشی و ساسانی در میان سلسله های باستانی ایران، در سرزمين پارس در منتها حد قدرت، بربخش عظیمی از دنیای متمدن آن روز فرمانروایی کردند و از لحاظ پیشرفت در تمدن، هنر، حفظ و توسعه فرهنگ شرق قدیم و...از دیگر تمدن‌های معاصر آن روزگار، تفوق جسته بودند، لذا كتيبه هاي متعلق به اين دو سلسله باستاني مورد توجه ما قرار گرفته است. نوع مطالعه کتیبه های هخامنشی و ساسانی دراین مقاله ، مقایسه آنها به کمک روشهای مدرن آمار استنباطی است. به رغم اهمیت مطالعات میان رشته ای و کاربرد آمار و ریاضیات در علم باستان شناسی تا کنون پژوهش های اندكي صورت گرفته است. در این پژوهش، روش تحقیق توصیفی- استنباطی بر پايه گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و اسنادی می‌باشد. جامعه آماری شامل کلیه کتیبه های بجای مانده از دوره ساسانی و هخامنشی و روش نمونه گیری تصادفی است . این روش‌ها شامل روش‌های آمار توصیفی و استنباطی به ویژه آزمون فرضیه های آماری مانند آزمون استیودنت، آزمون کی دو و نتایج مربوط به آن است. در مقاله حاضر با توجه به وسیع بودن تعداد کتیبه های هخامنشیان و ساسانیان در داخل و خارج از فلات ایران و محدودیت حجم کمی مقاله، صرفاً از کتیبه‌هایی که در محدوده داخلی جغرافیای ایران باستان قرار دارد، یک نمونه تصادفی شامل ۸۷ کتیبه از مجموعه کتیبه های دو دوره(۳۹ کتیبه از دوره هخامنشیان و۴۸ کتیبه از دوره ساسانی )استخراج شده است . متغیرها، تعداد سطرها ، تعداد زبانهای استفاده شده در هرکتیبه، مکان کتیبه ها، در کنار پیکره بودن یا نبودن، پراکندگی یامجموعه ای بودن ، زبان ،جنس و مکان فعلی نگهداری آنها مورد بررسی قرار گفته شده است که متغیر تعداد سطر و تعداد زباتهای استفاده شده به صورت کمی و مابقی بصورت کیفی اندازه گیری شده اند تا بتوان به این سوال اصلی پاسخ داد که کتیبه های مورد مطالعه از حیث متغیرهای مذکور چه تفاوتها و چه اشتراکاتی دارند؟ یافته های پژوهشی نشان می دهد که از لحاظ آماری، تفاوت معنا داری میان کتیبه های تحت بررسی در این دو دوره وجود دارد و این تفاوتها، هر کدام، به لحاظ تاریخی قابل بررسی و تحلیل است. از جمله اين كه در دوره ساسانی آشنایی با کاغذ فراگیرتر از دوره هخامنشيان گرديد و به عنوان ابزاري در کنار کتیبه ها قرار گرفت. این مساله خود می‌تواند دلیلی بر تفاوت سطرها در این دو دوره و فزونی سطرهای سنگ نوشته های هخامنشیان نسبت به ساسانیان باشد ويا اين كه جنگ‌های میان ساسانیان و دولت روم شرقی،باعث تاثير گذاري تدريجي فرهنگ سنت طاق سازی دولت روم شرقی گرديد و با توجه به این که در ساختن طاق‌هاي ساساني،استفاده از سنگ بسیار رایج بوده است؛لذا در اين دوره سنگ‌ها جايگزين جنس طلا و نقره كتيبه هاي هخامنشي گرديد وبه عنوان عمده ترین مصالح در معماری و كتيبه نويسي، به كار رفت که با نتایج آماری بدست آمده همسو می‌باشد.




واژگان کلیدی

مطالعه تطبیقی کتیبه های هخامنشیان کتیبه های ساسانیان استنباط آماری 



دریافت فایل مقاله


دسترسی آزاد




Journal of Materials Science: Materials in Electronics
ضریب تاثیر
0/000
در دسترس
2000 - 2019
دوره‌ها
4
شماره‌ها
4
مقالات
36
مقالات دسترسی آزاد
13